تکنولوژی SMS در سال ۱۹۹۱ در اروپا و با شبکه GSM تولد یافت همان پدیده‌ای که به کاربران اجازه می‌دهد پیغام‌های کوتاه، به صورت متن را از طریق تلفن همراه ارسال و دریافت کنند. از آن جا که SMS در قاره اروپا متولد شده‌ است به همین علت این وسیله ارتباطی در این قاره با رشد چشمگیری روبه‌رو بوده و به مرور زمان استفاده از آن در دیگر کشورها نیز رواج یافته است . این رواج و علاقمندی در دیگر قاره‌ها همچون آسیا به شدتی افزون بوده که طبق آمارها گفته می‌شود در حال حاضر فیلیپین در صدر فهرست کشورهای جهان از نظر تعداد پیام‌های ارسالی به ازای هر مشترک تلفن همراه است. اما داستان ورود SMS به کشورمان مانند دیگر وسیله‌های ارتباطی با تاخیر چندساله همراه بود تا آنجا که در اواخر سال ۸۱ درست زمانی که در اکثر نقاط جهان SMS به عنوان یک سرویس کامل و جانبی تلفن همراه شناخته شده بود این وسیله قدم به کشور ما گذاشت و به نوعی به بهره‌برداری رسید. گرچه این ورود با تاخیر بسیار مصادف شد اما علاقمندی ایرانیان به استفاده از این سیستم پیام کوتاه به حدی پرشور بود که شرکت ارتباطات سیار به خاطر مهیا نبودن زیرساخت‌های لازم مجبور به اعمال محدودیت در ارایه این سرویس شد تا آنجا که این وزارتخانه اعلام کرد مشترکین از این پس برای برخورداری از این سرویس باید در نوبت انتظار بمانند. به هرحال با تمامی این محدودیدها باز هم کاربران تلفن همراه همچنان شیفته و معتاد این وسیله ارتباطی هستند و بنا بر آمارها روزانه ۲۰ میلیون پیام کوتاه توسط ۱۱ میلیون مشترک تلفن همراه ارسال می‌شود و با این حساب باید گفت موج میلیاردها SMS بر فراز ایران جاری است.
پیام کوتاه و امکانات گسترده
گرچه در ماههای نخست ورود SMS به کشورعمده استفاده آن صرف تبادل احوالپرسی معمولی روزانه و کسب اخبار از دوستان و آشنایان می‌شد تا آنجا که به دلیل همین استفاده‌ها این سیستم پیام‌گیر جزو حریم خصوصی افراد به حساب می‌آمد
و به طور کلی هر زنگ پیام کوتاه اعلام کننده خبری از دوست یا آشنایی بود که به نوعی شماره‌ آنها در لیست تلفن موجود بود.اما رفته رفته با روشن شدن گستردگی این وسیله ارتباطی دیگر زنگ پیام کوتاه تنها به شماره‌های آشنا و احوال‌پرسی‌های معمولی ختم نمی‌شد چرا که می‌توانست یک پیام کوتاه مشترکین را به خرید فلان کالای تبلیغاتی یا اطلاع از تاریخ قرعه‌کشی بانکی مطلع سازد.
گفته می‌شود اولین بار این پیام‌های تبلیغاتی یکسان از شماره تلفن ۹۸۵۰۰۵ برای مشترکین ارسال شده بود. شماره‌ای که در حقیقت متعلق به مرکز SMS مخابرات کشور بود و از طریق آن به مناسبت‌های مختلف برای مشترکین پیام‌هایی با موضاعات مذهبی،تبریک و یا تسلیت ارسال می‌کرد اما چندی بعد مخابرات برای کسب درآمد بیشتر،محتوای پیام‌های ارسالی خود را تنها اختصاص به این گونه‌ پیام‌ها نداد و رفته رفته پیام‌‌های کوتاه، خاص مناسبت‌های مختلف جای خود را به تبلیغات رنگارنگ داد و در همین راستا مسئول مرکز SMS مخابرات طی مصاحبه ای رسما این موضوع را تایید و اعلام کرد که شرکت مخابرات در ازای دریافت مبلغی اقدام به ارسال SMS در سطح وسیع کرده است‌. به عقیده او ارسال SMS تبلیغاتی به تلفن‌های همراه مشترکان منع قانونی ندارد چرا که تلفن همراه مطلقا جزو مالکیت مشترکان محسوب نمی‌شود و به همین علت مخابرات حق دارد پیام‌های تبلیغاتی برای مشترکان ارسال کند و از این راه به درآمدزایی بپردازد. این اظهار نظر با خود موجی از اعتراضات را به همراه داشت و عده‌ای از این معترضین اعتقاد داشتند این کار خلاف حقوق شهروندی است و اگر ارسال SMS حق مخابرات باشد بنابراین باید بتواند شکل مشابهی از تبلیغات را نیز درباره تلفن‌های ثابت به کار بگیرد به این صورت که در حین مکالمه با تلفن ثابت مکالمه را قطع و به ارایه پیام تبلیغاتی بپردازد. دامنه اعتراضات به هر گستردگی بود اما نتوانست جلوی روند این گونه تبلیغات را بگیرد و مخابرات نیز پس از مدت زمانی روش تبلیغاتی خود را بهبود بخشید. به طوری که برای استفاده بهینه از سرویس پیام کوتاه و به نوعی درآمد‌زایی طی برگزاری مناقصه‌ای سه شرکت رهیاب،مگفا وآتیه‌پرداز برنده نهایی مناقصه اعلام شدند و به این ترتیب قرار بر آن شد که این سه شرکت با امکان اتصال به مرکز پیام کوتاه شرکت ارتباطات سیار مبتنی بر پروتکل SMPP کلیه پیام‌های تبلیغاتی را برای مشترکین ارسال کنند.
توجه به این نکته ضروری است که گرچه ارسال پیام‌های تبلیغاتی از طریق تلفن همراه خاص کشور ما نیست اما نحوه ارسال این گونه پیام‌ها در دیگر کشورها کاملا متفاوت از ما در حال اجرا است به این صورت که در کشورهای اروپایی عمده SMS های از این دست توسط برخی شرکت‌های خاص تبلیغاتی ارسال می شود. این شرکت‌ها با استخراج شماره تلفن‌های افراد و ارزیابی شغل آنان تبلیغات مربوط به شغل و یا زندگی آنان را به دستگاه تلفن همراهشان ارسال می کنند کار اصولی و مطالعه‌ شده‌ای که متاسفانه در کشور ما به آن توجه‌ای نشده است.
به طور کلی ارسال پیام‌‌های تبلیغاتی توسط تلفن همراه باعث شد نگاه جدی‌تری به این وسیله ارتباطی صورت بگیرد و بسیاری از امکانات خوب آن شناخته شود تا آنجا که امروزه از طریق پیام کوتاه می‌توان به امکانات بسیاری چون وضعیت آب و هوا، مطلع شدن دانشجویان و دانش‌اموزان از وضعیت تحصیلی، نجات جان مصدومین در حوادث، وضعیت ترافیک، موجودی‌حساب‌ها و دهها مزایای دیگر دسترسی داشت. همچنین سازمان‌‌های مختلف که به نوعی با ارباب رجوع بسیاری سروکار دارند از این وسیله ارتباطی جهت تسریع در کارهای خود استفاده کرده‌اند. به عنوان نمونه عبدالنبی غیبی معاون قضایی دادگستری فارس اعلام کرده است که به لحاظ حجم سنگین اوراق قضائی (اخطار، احضار، دادنامه)، کمبود نیروی انسانی و پراکندگی حوزه‌ها‌ی قضائی طی یک ماه آینده ابلاغ‌ها‌ی خود را از طریق پیام کوتاه و ایمیل به مخاطبان انتقال می‌دهیم و افراد می‌توانند پس از دریافت پیام کوتاه با مراجعه به سایت اینترنتی دادگستری فارس و وارد کردن گذر واژه که از قبل در اختیار آنان قرار داده شده علاوه بر مشاهده ابلاغ‌ها‌ از محتویات پرونده خود نیز مطلع شوند در ضمن با توجه به مشکلات احتمالی که ممکن است در روند ابلاغ‌ها‌ی اینترنتی پیش آید با استفاده از نرم افزار مناسب گزارش ارسال پیام‌های کوتاه به پرونده مربوطه ضمیمه خواهد شد.
پیام کوتاه و مشکلات بی‌شمار
شرکت ارتباطات سیار تنها سرویسی را که تا کنون روی تلفن همراه در کشور ارایه کرده است همان سرویس پیام کوتاه متنی است.سرویسی که در سالهای ابتدایی با محدودیت‌های فراوان و با درخواست کتبی مشترکان و دریافت مبلغی واگذار می‌شد و بالاخره طلسم آن شکسته و به مانند دیگر کشورها این سرویس از همان ابتدا روی سیم کارت واگذار می‌شود.
در حالی که در دیگر کشورها سرویس‌های همچون MMS ،ارسال فایل،موسیقی و عکس کاملا گسترش پیدا کرده و کاربران به راحتی از این سرویس‌های پیشرفته استفاده می‌کنند در کشور ما همین سرویس ابتدایی SMS به شکل با ثباتی ارایه نمی‌شود. به طوری که مشترکین برای ارسال چند خط تکست باید چندین بار تلاش کنند و در برخی موارد ارسال SMS بیش از یک روز به طول می‌انجامد تا به مقصد برسد و گاهی اوقات وقتی احساس می‌کنی پیامت در ارسال با خطا مواجه شده و درصدد ارسال دوباره آن هستی از سوی گیرنده پیام تماسی صورت گرفته می‌شود که یک پیام شما را بیش از ده بار دریافت کرده است. این گونه اختلال‌ها در مناسبت‌های مختلف چون اعیاد مذهبی و ملی آنقدر شدید است که به عبارتی باید بگویم سیستم پیام کوتاه به کما کامل فرو می‌رود. وقتی هم که علت این مسئله را جویا شوی، مسئولین اینگونه پاسخ می‌دهند که سیتسم در حال ارتقا است. البته جای سوال دارد که هر ماه، چند بار سیستم SMS کشور ما در حال ارتقا است و این ارتقا تا کی ادامه خواهد داشت.
به هرحال این روزها علاوه بر معضل‌‌های همیشگی و تکرای ارسال پیام کوتاه در داخل کشور با ایجاد بستر رومینگ به نوعی مشکلات دیگری نیز گریبانگیر SMS کشور شده است. در همین راستا عده‌ای از مشترکین از نحوه ارسال SMS به خارج از کشور به شدت گلایه دارند چرا که گفته می‌شود در اکثر مواقع برای پیام ارسالی از سوی اپراتور رسیدی جهت ارسال موفق پیام صادر نمی‌شود که به این وسیله مشترک متوجه شود که پیام او به مقصد رسیده یا اینکه ارسال پیام با شکست مواجه شده است. مشکل بعدی اختصاص به عدم ارسال SMS به کشورهای دارد که علیرغم وجود آنها در لیست رومینگ نمی‌توان به آنها پیام ارسال کرد. برای یافتن پاسخ مناسب این مشکلات مثل همیشه با تلفن مهندس رستمی مسئول مرکز SMS امام خمینی تماس گرفته می‌شود اما دیگر از جوابگوی صریح خبری نیست چرا که این مدیر بدون هماهنگی با مسئولین بالاتر حق گفت‌وگو با هیچ رسانه‌ای را ندارد. وقتی سوال می‌شود که حتی برای دادن یک آمار ساده هم نیاز به هماهنگی است جواب می‌شنوی بله و لحظه‌ای بعد صدای بوق ممتد پاسخی نه چندان مناسب برای سوالات است.
به هر حال تماس‌های مکرر با دفتر مدیرعامل و روابط عمومی شرکت ارتباطات سیار عاقبت به آنجا ختم می‌شود که فردی البته بدون آنکه نام او در گزارش قید شود حاضر به دادن آمار می‌شود که در حال حاضر ایران با ۱۶۰ اپراتور توانسته ۷۸ کشور را در لیست رومینگ قرار دهد و ارسال SMS به تمامی این ۷۸ کشور بدون مشکل امکان‌پذیر است و روی جمله بدون مشکل هم پافشاری خاصی دارد. حتی وقتی مشکلاتی مانند عدم دریافت رسید نیز مطرح می‌شود باز هم این مسئله را با جدیت رد می‌کند عاقبت زمانی که برای نمونه مشکلات پیش‌رو در ارسال پیام کوتاه در داخل کشور مطرح می‌شود تا بلکه مشکلات ارسال پیام در سیستم رومینگ به نتیجه برسد اینگونه پاسخ می‌شنوی که اگر دنبال سوالات خاص هستید باید اجازه مصاحبه داشته باشید. بنابراین برای اینکه حداقل پاسخی برای سوالات داشته باشیم یکی از اظهارنظرهای رستمی در گفت‌وگو با یکی از رسانه‌ها را که حتما با اجازه کتبی بوده را نقل می‌کنیم. مسوول مرکز SMS امام خمینی در این گفت‌وگو در مورد مشکل اختلالات شبکه پیام کوتاه می‌گوید،از لحاظ فنی پیام کوتاه و مکالمه هر دو با سیگنالینگ ارسال می شوند و زمانی که شبکه با ترافیک زیادی روبرو شود، ارسال سیگنالینگ، مکالمه را نسبت به صوت ترجیح می دهد که موجب عدم ارسال پیام کوتاه در شبکه می شود با این حال تنها ۶ درصد از اختلالات شبکه مربوط به سیستم پیام کوتاه است چرا که سایر اختلالات به رفتار مشترکین برمی‌گردد. متاسفانه درمورد این اختلال رفتاری مشترکین توضیح خاصی ارایه نشده است که حداقل مشترکین با رعایت آن بتوانند بهبودی در این سرویس‌ ایجاد کنند.
***به هرحال با تمامی مشکلاتی که در ارایه این سرویس پیام کوتاه به مشترکین وجود دارد باز هم شاهد هستیم که SMS نزد عموم مردم از محبوبیت بالای برخورد دارد است تا آنجا که به گفته وحید صدوقی مدیرعامل شرکت ارتباطات سیار تنها در عید غدیر خم بالغ بر ۷۲ میلیون پیام کوتاه تلفن همراه در روز ارسال شده است و این تعداد SMS در دنیا یک رکورد محسوب می‌شود و در این زمینه ایران بالاترین ضریب سرانه را دارا است. به عقیده بسیاری از مردم محبوبیت استفاده از پیام کوتاه به دلیل ارزان بودن آن است در حالیکه طبق ارایه گزارشی از سوی تحریریه فناوران این گفته صحت ندارد در این گزارش آمده است که یک SMS ظرف ۳ تا ۵ ثانیه ارسال می‌شود که به طور میانگین باید گفت ارسال یک پیام کوتاه ۴ ثانیه از پهنای باند شبکه را اشغال می‌کند. حال اگر این رقم براساس تعرفه یک دقیقه مکالمه ۴۴۷ ریال محاسبه شود. حداکثر هزینه ارسال هر SMS،۲۹/۸ ریال خواهد شد. البته این تنها هزینه شرکت سرویس‌دهنده نیست و هزینه‌های دیگری هم وجود دارد که باید در تعرفه لحاظ شوند. کارشناسان رقم این هزینه‌ها را بیش از ۳۰ ریال نمی‌داند و با این وجود می‌توان گفت حداکثر هزینه‌ای که ارتباطات سیار ایران بابت ارسال هر SMS پرداخت می‌کند به رقم ۶۰ ریال نیز نمی‌رسد.نتایج این بررسی نشان می‌دهد کانال ارتباطی که اپراتور اول برای ارایه خدمات پیام‌کوتاه به مشترکان از آن استفاده می‌کند. همان بستر ارسال سیگنال‌‌های شبکه برای برقراری تماس صوتی است. بر این اساس مخابرات ایران باید مبلغی را که بابت سرویس SMS از مشترکان خود دریافت می‌کند بر مبنای میزان اشغالی خطوط ارتباطی محاسبه کند. اما تعرفه ۱۴۰ ریالی این اپراتور بابت سرویس SMS تناسبی با آنچه گفته شد، ندارد.
بعد از وزارت نفت دومین رتبه از نظر درآمدزایی متعلق به وزارت ارتباطات است و این وزارتخانه عمده درآمد خود را از این سرویس پول‌ساز یعنی همان پیام‌کوتاه دریافت می‌کند. شاید با دانستن این موارد این سئوال در ذهن عموم مطرح شود که چرا با این حجم درآمدزایی و استقبال مشترکین باز هم سرویس پیام کوتاه در کشورمان دچار نابسامانی است.

نویسنده: مینو مومنی | منبع: روزنامه سرمایه

هیچ مطلبی مرتبط با این مطلب درحال حاضر وجود ندارد.